{"id":1849,"date":"2025-06-10T13:24:44","date_gmt":"2025-06-10T05:24:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rakancommunity.com\/web\/?p=1849"},"modified":"2025-06-11T13:30:50","modified_gmt":"2025-06-11T05:30:50","slug":"pemuliharaan-seni-anyaman-tradisional-bidayuh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rakancommunity.com\/web\/pemuliharaan-seni-anyaman-tradisional-bidayuh\/","title":{"rendered":"Pemuliharaan Seni Anyaman Tradisional Bidayuh"},"content":{"rendered":"\n

Masyarakat Bidayuh yang turut dikenali sebagai \u201cLand Dayak<\/em>\u201d adalah antara etnik peribumi di Sarawak yang membawa bersama mereka warisan sejarah, budaya dan seni yang begitu kaya.<\/p>\n\n\n\n

Seni dan kraf merupakan nadi kebudayaan mereka yang terkenal dengan ukiran halus pada buluh, pembuatan tembikar tradisional, dan yang paling menonjol ialah seni anyaman rotan yang diwarisi turun-temurun.<\/p>\n\n\n\n

Seni anyaman tradisional merupakan warisan yang mencerminkan identiti dan kehidupan harian masyarakat Bidayuh.<\/p>\n\n\n\n

Di sebalik keindahan corak dan ketelitian kerja tangan, tersirat nilai budaya yang telah diwariskan sejak turun-temurun.<\/p>\n\n\n\n

Antara hasil anyaman yang terkenal seperti ragak<\/em>, bakur<\/em> atau prasang<\/em> yang merupakan sejenis bakul pelbagai saiz yang diperbuat daripada rotan.<\/p>\n\n\n\n

Hasil kraf ini melambangkan kecekapan tangan dan kreativiti masyarakat Bidayuh dalam menyesuaikan sumber semula jadi menjadi barangan yang amat berguna.<\/p>\n\n\n\n

Satu lagi hasil anyaman yang istimewa ialah Lumbok<\/em> iaitu sejenis bakul rotan berwarna hitam dan putih, sering digunakan oleh komuniti Bidayuh di Serian.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bakul pelbagai saiz ang dikenali sebagai “ragak”, “bakur” atau “prasang” yang diperbuat daripada rotan\nGambar:https:\/\/www.facebook.com\/mary.sijan<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Lumbok dikenali dengan reka bentuknya yang ringkas namun kukuh dan pada hari ini, ia telah melalui fasa pemodenan apabila diwarnakan menggunakan pigmen kimia bagi menghasilkan corak dan warna yang lebih ceria.<\/p>\n\n\n\n

Hasil anyaman seterusnya ialah juah<\/em> atau jumuak<\/em> yang memainkan peranan penting dalam kehidupan masyarakat Bidayuh di mana juah<\/em> digunakan untuk menyimpan biji padi atau barang kecil manakala jumuak<\/em> bersaiz lebih besar sesuai untuk menyimpan barang berat seperti kayu api atau hasil tanaman.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
B”Juah” atau “jumuak” memainkan peranan penting dalam kehidupan tradisional dimana ia digunakan untuk menuai padi atau menyimpan barang seperti sayur-sayuran an buah-buahan<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Kesemua hasil kraf tangan ini bukan sekadar peralatan harian, tetapi lambang identiti dan ketahanan budaya masyarakat Bidayuh dalam mengadaptasi seni anyaman kepada keperluan zaman.<\/p>\n\n\n\n

Memelihara dan memartabatkannya adalah satu bentuk penghormatan terhadap warisan nenek moyang.<\/p>\n\n\n\n

Namun, dalam arus kemodenan dan globalisasi, dikhuatiri seni ini akan semakin pudar kerana ramai generasi muda Bidayuh tidak lagi mempelajari seni ini, apatah lagi menjadikannya sumber pendapatan.<\/p>\n\n\n\n

Perubahan guna tanah, aktiviti pembalakan tidak lestari, dan kemerosotan minat generasi muda telah menyumbang kepada penyusutan aktiviti menganyam dalam kalangan komuniti Bidayuh.<\/p>\n\n\n\n

Rotan dan buluh yang merupakan bahan mentah utama untuk menghasilkan produk-produk kraf anyaman semakin sukar diperolehi ditambah pula dengan kos bahan meningkat, tetapi nilai jual kraf buatan tangan kerap tidak setimpal.<\/p>\n\n\n\n

Malah, ramai belia kampung berhijrah ke bandar dan melihat seni kraf ini tidak menguntungkan dari segi ekonomi sehingga menyebabkan seni ini semakin jarang dipelajari atau diwarisi secara aktif.<\/p>\n\n\n\n

Namun begitu,di sebalik cabaran, muncul sinar harapan dari usahawan desa, institusi latihan, hingga gerakan komuniti yang bersama-sama menenun semula harapan terhadap warisan Bidayuh ini.<\/p>\n\n\n\n

Seorang usahawan Mikro, Puan Mary anak Sijan<\/strong> dari Kampung Pichin, Serian ialah antara individu yang tidak gentar mempertahankan seni anyaman ini.<\/p>\n\n\n\n

Walaupun bekerja sepenuh masa di Kampung Budaya Sarawak, beliau masih aktif menghasilkan kraf dari buluh dan rotan, seperti tikar dan perabot kecil.<\/p>\n\n\n\n

Sejak tahun 1990-an, beliau membimbing enam pembekal kraf dari kampungnya untuk membantu mereka menjana pendapatan.<\/p>\n\n\n\n

Pada 2018, beliau telah menerima bantuan peralatan bernilai RM5,000 daripada program Pembangunan Usahawan Mikro (Kebajikan) anjuran Jabatan Kebajikan Masyarakat Sarawak (JKMS), telah membolehkan beliau mempertingkatkan keupayaan dan menambah hasil.<\/p>\n\n\n\n

Di Bau, seorang usahawan Bidayuh yang dikenali sebagai Puan Jelina Fresia<\/strong>, giat memasarkan tikar rotan tradisional yang dikenali sebagai \u201ckasah\u201d serta pelbagai hasil kraf tangan buatan penduduk kampungnya.<\/p>\n\n\n\n

Produk seperti tikar rotan ini pernah menjadi tular sekitar 2007 kerana ketahanannya dan kini menjadi barangan bernilai tinggi sebagai hiasan dalaman rumah moden.<\/p>\n\n\n\n

Usaha komersialisasi juga menyaksikan hasil rotan kini digunakan dalam elemen fesyen seperti beg, aksesori, dan lampu hiasan yang mendapat tempat dalam pasaran tempatan dan luar negara.<\/p>\n\n\n\n

Beliau yang juga merupakan pemilik Nang Dee Resources berkata, keunikan tikar rotan bukan sahaja terletak pada ketahanannya dan sifatnya yang mesra alam, tetapi juga pada kehalusan seni anyamannya. https:\/\/youtu.be\/Kgw8C7eGd3k<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ia bukan sekadar alas lantai, malah telah diangkat menjadi elemen hiasan moden serta simbol warisan tempatan yang berharga.<\/p>\n\n\n\n

Salah satu hasil kraf tradisionalnya yang turut mencuri perhatian ialah bubu<\/em> Bidayuh yang merupakan alat tradisional menangkap ikan kini diberi nafas baharu sebagai dekorasi kontemporari.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bubu yang merupakan alat tradisional menangkap ikan kini diberi nafas baharu sebagai dekorasi kontemporari\nGambar:https:\/\/www.instagram.com\/bolisangon\/p\/DJGM2glTXKI\/ <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Produk bubu yang dulunya digunakan untuk menangkap ikan, kini menjadi lampu hiasan, pasu dan perhiasan rumah.<\/p>\n\n\n\n

Bubu ini hadir dalam pelbagai saiz dan fungsi menarik seperti:<\/p>\n\n\n\n