Cuba bayangkan situasi ini. Anda seorang diri di kaunter kedai. Mesin daftar tunai tersalah kira dan memberi anda lebih daripada RM10 daripada baki sepatutnya.
Tiada CCTV, tiada pekedai memerhati, tiada siapa akan tahu. Adakah anda pulangkan wang itu, atau simpan sahaja kerana “nasib baik”?
Itulah sebenarnya ujian sebenar integriti, bukan apa yang kita buat semasa diperhatikan bos, juruaudit, atau kamera, tetapi apa yang kita buat dalam “bilik kosong”, ketika tiada sesiapa memerhati dan jalan pintas kelihatan mudah dan selamat.
Jika cara kita berkelakuan berubah-ubah bergantung kepada siapa yang ada di sekeliling, sebenarnya kita bukan berpegang pada prinsip, kita cuma berlakon.
Indeks Persepsi Rasuah
Malaysia telah mencatatkan pencapaian membanggakan dalam Indeks Persepsi Rasuah (CPI) 2023, dengan skor 50 daripada 100, menduduki tangga ke-57 daripada 180 buah negara, peningkatan daripada 47 mata pada 2022. Ini menjadikan Malaysia negara kedua terbaik di ASEAN selepas Singapura.
Faktor penyumbang termasuk Akta Tanggungjawab Fiskal dan Kewangan 2023, pindaan kepada Akta Audit 1957, serta penambahbaikan undang-undang perlindungan pemberi maklumat.
Tetapi jangan gembira dulu. Menjelang keputusan CPI 2025, Brunei telah mendahului Malaysia, menurunkan kedudukan kita ke tangga ketiga di rantau ini. Lebih membimbangkan, penilaian bebas lain seperti IMD World Competitiveness Yearbook menunjukkan skor berkaitan rasuah Malaysia jatuh mendadak daripada 47 kepada 38 mata dalam tempoh setahun sahaja, manakala Economist Intelligence Unit turut mencatatkan penurunan.
Apabila beberapa penilaian bebas menunjukkan arah yang berbeza daripada satu indeks utama, ini bermakna gambaran sebenar masih kabur dan rapuh, belum boleh dianggap kejayaan yang kukuh.
Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) turut aktif menyiasat. Antara 2022 hingga akhir September 2025, sebanyak 87 kertas siasatan dibuka membabitkan rasuah di peringkat kementerian, dengan Kementerian Perdagangan Dalam Negeri mencatatkan kes tertinggi (14 kes), diikuti Kementerian Dalam Negeri (11 kes), serta Pendidikan dan Kewangan (lapan kes setiap satu).
Ini bukan jabatan kecil yang tidak dikenali, ini kementerian yang sepatutnya menjadi contoh kepada rakyat. Malah, dilihat pada perspektif rekod, hampir separuh daripada semua tangkapan kes rasuah melibatkan penjawat awam, menunjukkan masalah ini bukan sekadar segelintir individu jahat, tetapi telah menjadi sebahagian budaya kerja harian sesetengah pihak.
Bukan Masalah Malaysia Sahaja
Situasi global juga tidak lebih baik. Purata skor CPI dunia kekal rendah pada paras 43, dengan lebih daripada dua pertiga negara mencatatkan skor di bawah 50.
Hanya 32 buah negara sahaja berjaya mengurangkan rasuah secara ketara sejak 2012. Malah negara-negara Eropah Barat yang selama ini dianggap bersih turut mengalami kemerosotan yang agak ketara.
Ini membuktikan integriti bukanlah pencapaian sekali sahaja yang kekal selamanya, ia seperti otot yang perlu terus digunakan, jika tidak, ia akan lemah walau sekuat mana sekalipun sebelum ini.
Masalah ini juga berlaku dalam dunia perniagaan dan tempat kerja.
Kajian Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) 2024 yang menganalisis hampir 1,921 kes penipuan sebenar di 138 negara mendapati organisasi di seluruh dunia kehilangan kira-kira 5 peratus daripada pendapatan tahunan akibat penipuan dalaman, dengan purata kerugian USD145,000 setiap kes, naik 24 peratus berbanding kajian sebelumnya.
Menariknya, cara paling berkesan mengesan penipuan bukanlah audit canggih atau teknologi, tetapi laporan daripada rakan sekerja yang perasan sesuatu tidak kena, merangkumi 42 peratus daripada semua kes yang dikesan.
Ini bermakna kejujuran orang di sekeliling kita dan kejujuran yang kita tunjukkan kepada mereka, memberi kesan lebih besar berbanding mana-mana jabatan pematuhan.
Lebih membimbangkan lagi, kajian mendapati semakin tinggi kedudukan dan kepercayaan seseorang dalam organisasi, semakin besar kerugian jika dia melakukan penipuan.
Mereka yang mempunyai kuasa dan akses paling besar sepatutnya mempunyai kawalan diri paling kukuh, kerana selalunya merekalah yang paling kurang diselia.
Kepercayaan Sedang Berpindah
Tinjauan Edelman Trust Barometer 2024 yang melibatkan hampir 32,000 responden di 28 negara mendapati kepercayaan terhadap pemimpin kerajaan, media utama dan pemimpin perniagaan asing semakin merosot.
Namun satu perkara menarik: kepercayaan terhadap jiran, keluarga, rakan, rakan sekerja dan malah ketua sendiri di tempat kerja terus meningkat.
Ini bermakna apabila institusi besar hilang kredibiliti, orang ramai mula meletakkan kepercayaan kepada individu yang paling dekat dengan mereka.
Ini memberi kesan besar ke atas kehidupan seharian kita.
Kepercayaan hari ini bukan lagi pada sistem, tetapi pada individu di depan mata, jiran kita, rakan sekerja kita, ahli keluarga kita, malah diri kita sendiri.
Jika institusi besar terus gagal, garisan pertahanan terakhir kepercayaan sesama manusia adalah orang biasa yang memilih untuk berkelakuan jujur, walaupun ia memberi kesan kepada diri sendiri.
Apa Yang Perlu Komuniti Kita Buat
Kefahaman ini perlu diterjemahkan kepada tindakan nyata dalam kehidupan seharian:
- Amalkan ketelusan dalam urusan kecil harian, daripada urusan jual beli di kedai runcit, kutipan derma masjid/surau, hingga kewangan persatuan penduduk. Kejujuran dalam perkara kecil membina tabiat integriti dalam perkara besar.
- Beranikan diri bersuara, jika ternampak sesuatu yang tidak kena, seperti salah guna dana komuniti atau penyelewengan kecil di tempat kerja, laporkan melalui saluran yang betul. Ingat, laporan daripada individu biasa adalah cara paling berkesan mengesan penipuan berbanding audit rasmi.
- Jadikan diri sendiri sebagai contoh, bukan hanya menuntut daripada pemimpin, didik anak-anak dan generasi muda bahawa kejujuran bukan bergantung kepada siapa yang memerhati.
- Sokong dan kuatkan jaringan kepercayaan tempatan, jiran, rakan sekerja dan ahli keluarga, yang merupakan aset kepercayaan yang paling berharga pada zaman institusi besar semakin diragui. Peliharakan hubungan ini dengan sikap boleh dipercayai.
- Galakkan ketelusan dalam pertubuhan komuniti, sama ada di peringkat sekolah, badan kebajikan, koperasi, atau persatuan penduduk, amalkan penyata kewangan terbuka dan semakan berkala supaya kepercayaan sentiasa dijaga.
- Sentiasa ingat: perkara yang tidak dilihat tetap dikira. Cepat atau lambat, kebenaran akan terbongkar. Lebih baik membina reputasi jujur dari awal berbanding cuba membaikinya selepas terlambat.
Integriti bukan tentang skor indeks antarabangsa semata-mata, tetapi tentang keputusan kecil yang kita buat setiap hari, di kedai, di pejabat, di rumah dan di dalam komuniti kita sendiri.
Apabila setiap individu memilih untuk jujur walau tiada siapa memerhati, barulah masyarakat yang lebih adil dan boleh dipercayai dapat dibina, bukan kerana dipaksa oleh peraturan, tetapi kerana ia telah menjadi budaya kita bersama.
