Bajet Persekutuan 2026 hadir dalam suasana negara yang sedang menuntut bentuk penyampaian perkhidmatan yang lebih tangkas, inklusif dan responsif terhadap jurang geografi serta ketidaksamarataan akses yang masih wujud terutama di kawasan pedalaman.
Salah satu pendekatan yang semakin menonjol ialah konsep perkhidmatan bergerak yang kini menjadi antara strategi utama kerajaan bagi memastikan tiada kelompok rakyat terpinggir daripada khidmat asas negara.
Perkhidmatan bergerak difahami sebagai penyampaian perkhidmatan kerajaan, utiliti asas, kemudahan sosial dan sokongan kesejahteraan melalui pendekatan yang keluar daripada kaunter statik dan membawa terus bantuan ke lokasi kediaman rakyat.
Bentuknya pelbagai termasuk bank bergerak, mahkamah bergerak, klinik bergerak, pasukan sokongan teknikal universiti, mesin layan diri kerajaan, perkhidmatan identiti digital serta program bantuan komuniti yang dibawa menggunakan kenderaan khas.
Apa yang membezakan pendekatan ini daripada kaedah konvensional ialah keupayaannya menembusi kawasan luar bandar, tanah tinggi, pulau dan pedalaman yang sebelum ini sukar, lambat atau mahal untuk diakses.
Kepentingan perkhidmatan bergerak kini semakin kritikal apabila statistik menunjukkan sebahagian besar kawasan pedalaman Malaysia terutama di Sabah dan Sarawak masih berdepan cabaran akses fizikal, kadar kemiskinan relatif lebih tinggi serta kekangan mobiliti penduduk.
Di Sarawak misalnya, keluasan negeri melebihi 124 ribu kilometer persegi dengan ratusan penempatan terpencil yang bergantung kepada jalan batu kelikir, rangkaian sungai dan laluan balak sebagai akses utama.
Proses mendapatkan khidmat kerajaan bagi sesetengah komuniti boleh mengambil masa berjam-jam atau melibatkan kos pengangkutan yang tinggi.
Dalam konteks ini, perkhidmatan bergerak menawarkan jawapan praktikal yang mengurangkan jurang tersebut melalui model penyampaian yang lebih langsung, murah, cepat dan tepat kepada kumpulan sasaran.
Bajet Persekutuan 2026 telah memperuntukkan lebih RM110 juta bagi memperhebat Perkhidmatan Bergerak MADANI.
Ini adalah satu peningkatan yang memberi isyarat jelas bahawa kerajaan mahu memastikan penyampaian perkhidmatan tidak lagi bersandarkan kepada keupayaan rakyat mendatangi pusat perkhidmatan, tetapi sebaliknya kemudahan itu yang mencari rakyat.
Sekurang-kurangnya empat dimensi impak dapat dikenal pasti iaitu yang pertama ialah peningkatan inklusiviti sosial, apabila lebih ramai penduduk rumah panjang, kampung pedalaman dan komuniti luar bandar menerima akses yang setara dengan kawasan bandar.
Kedua ialah pengurangan kos sara hidup melalui pengurangan beban logistik yang sebelum ini ditanggung sendiri oleh rakyat untuk mendapatkan khidmat rasmi.
Ketiga ialah peningkatan kecekapan kerajaan kerana perkhidmatan bergerak mengurangkan kesesakan di kaunter, mempercepat pemprosesan dan meluaskan liputan tanpa memerlukan pembinaan fasiliti baharu yang besar.
Keempat ialah penjanaan kesan limpahan sosioekonomi apabila kewujudan pasukan bergerak memberi peluang pendidikan, kesihatan, kefahaman digital dan sokongan kewangan terus ke dalam komuniti.
Antara contoh paling signifikan yang diberi penekanan dalam Bajet 2026 ialah peluasan Perkhidmatan Komuniti Bergerak Sabah dan Sarawak ke 19 kawasan baharu termasuk Telang Usan yang selama ini antara kawasan paling mencabar dari segi geografi.
Tindakan ini bukan sekadar membawa khidmat kerajaan, tetapi turut mengurangkan jurang pembangunan wilayah yang telah lama dikritik.
Selain itu, Bank Simpanan Nasional menambah empat bank bergerak menjadikan 20-unit beroperasi untuk membolehkan lebih sejuta penerima bantuan kerajaan seperti STR di Sabah, Sarawak, Pahang dan Perak mengakses perkhidmatan kewangan tanpa perlu perjalanan jauh.
Mahkamah Bergerak pula diperluas meliputi Mahkamah Buruh dan Mahkamah Kanak-kanak lengkap dengan bilik saksi mesra kanak-kanak, memberikan keadilan yang lebih cepat dan berperikemanusiaan khususnya kepada komuniti terpinggir yang sering ketinggalan dalam sistem perundangan.
Salah satu inovasi menarik ialah penglibatan pelajar universiti awam dalam bidang sains, kejuruteraan, perubatan dan kejururawatan yang turun ke kampung bagi melakukan pembaikan kecil, saringan kesihatan serta menggerakkan pembudayaan STEM di sekolah luar bandar.
Pendekatan ini tidak hanya memperluas liputan perkhidmatan, tetapi juga membina empati, kefahaman akar umbi dan pengalaman lapangan yang sangat bernilai kepada mahasiswa sebagai bakal profesional negara.
Lebih penting, ia membina hubungan dua hala antara institusi pendidikan tinggi dan masyarakat pedalaman dalam ekosistem penyelesaian masalah yang bersifat berterusan.
Dalam konteks Sarawak, perkhidmatan bergerak memberi impak lebih ketara kerana ia melengkapi rangkaian pembinaan jalan yang masih dalam pelaksanaan seperti Pan Borneo, Projek Jalan Kapit, Sambungan Kabel Dasar Laut MADANI dan pembaikan paip air yang masih berjalan di banyak daerah.
Dengan populasi yang tersebar jauh, sistem sungai yang luas serta kedudukan kampung yang terletak di antara bukit dan lembah, perkhidmatan bergerak dapat mengisi ruang masa sebelum projek mega disiapkan sepenuhnya.
Ini membolehkan rakyat merasai hasil pembangunan secara langsung tanpa perlu menunggu infrastruktur berat siap.
Laporan lapangan beberapa tahun kebelakangan juga menunjukkan bahawa orang Sarawak lebih cenderung memanfaatkan program bergerak berbanding perkhidmatan statik kerana fleksibiliti masa dan jarak, selain faktor kos petrol dan masa kerja.
Di Semenanjung pula, walaupun jaringan infrastruktur lebih baik, perkhidmatan bergerak tetap signifikan terutama di kawasan kampung tradisi, pulau kecil, estet dan perkampungan Orang Asli.
Mahkamah Bergerak membantu menyelesaikan kes buruh dan kekeluargaan yang tertangguh, bank bergerak memudahkan transaksi kecil bagi warga emas, manakala kiosk digital kerajaan yang bakal diperluas memudahkan semakan rasmi tanpa kehadiran fizikal.
Inisiatif ini juga melengkapi usaha pendigitalan melalui MyDigital ID dan Govtech Malaysia yang sedang menuju ke fasa seterusnya.
Melihat keseluruhannya, konsep perkhidmatan bergerak mencerminkan perubahan paradigma kerajaan dalam mentakrifkan penyampaian perkhidmatan awam.
Jika dahulu pembangunan dilihat sebagai kemudahan fizikal seperti bangunan atau pejabat, kini ia diterjemahkan melalui mobiliti, capaian dan responsif terhadap realiti kehidupan masyarakat.
Pendekatan ini selari dengan semangat RMKe-13 yang mengangkat pembangunan seimbang wilayah dan aspirasi MADANI yang mengutamakan kesejahteraan manusia serta mengurangkan beban kos sara hidup.
Perkhidmatan bergerak perlu disusuli pemantauan ketat, pelaporan berkala dan penyertaan rakyat dalam menilai keberkesanan program.
Masyarakat setempat juga harus diberi peranan sebagai sukarelawan logistik, penyampai maklumat dan penghubung antara kerajaan serta penduduk kerana mereka lebih memahami situasi sebenar lokasi masing-masing.
Apa yang jelas, Bajet Persekutuan 2026 bukan sekadar dokumen perbelanjaan, tetapi sebuah pelaburan strategik dalam memulihkan kepercayaan rakyat melalui penyampaian perkhidmatan yang lebih manusiawi.
Perkhidmatan bergerak ialah gambaran bagaimana kerajaan mahu merapatkan negara bukan hanya melalui lebuh raya dan kabel gentian optik, tetapi melalui kehadiran fizikal yang menyentuh kehidupan rakyat di mana sahaja mereka berada.
Ini adalah langkah yang bukan sahaja menyelesaikan masalah hari ini, tetapi membuka jalan kepada masa depan perkhidmatan awam yang lebih adil, cekap dan relevan dengan tuntutan zaman.
